Công chúng yêu thể thao vốn luôn bị định hướng bởi truyền thông

Nhắc đến truyền thông, đa phần tụi mình sẽ nghĩ tới các tờ báo, đài phát thanh, đài truyền hình, các kênh mạng xã hội như Facebook, Instagram, trang báo mạng, vv. muôn hình vạn trạng viết về đủ loại chủ đề. Tuy nhiên bạn có biết từ khi ra đời truyền thông đã là công cụ định hướng suy nghĩ, từ đó hình thành ý kiến, góc nhìn của 1 nhóm người trong xã hội đối với một vấn đề hiện tượng, tạo ra khái niệm mà ngày nay chúng ta gọi là công luận/dư luận.

Sản phẩm của truyền thông chính là thông tin mà mỗi ngày chúng mình tiếp nhận, trong cầu lông thì đó có thể là bảng xếp hạng các tay vợt thế giới, highlight trận chung kết giải BWF Toàn Anh, tin ngắn Lin Dan ngoại tình với diễn viên trẻ đăng trên Weibo, hay kể cả thông tin sales off 90% giá cây vợt Astrox 88D.

Mẩu quảng cáo giảm giá cũng là sản phẩm truyền thông, giúp các nhãn hàng hoặc đại lý phân phối tiếp thị đến người chơi cầu lông và thuyết phục mua hàng.

Các thông tin này đã được sàng lọc, qua nhiều cấp kiểm duyệt để đạt một số mục tiêu truyền thông cụ thể như cơ quan báo chí; các cá nhân, tổ chức chính trị (cơ quan quản lý báo chí, thông tin, tuyên truyền; các nhà làm luật; Liên đoàn thể thao); các nhãn hàng, công ty sản xuất dụng cụ thể thao; nhà tài trợ; môi giới thể thao (còn gọi là "cò"), vv. nên có thể thấy thông tin cuối mà chúng ta nhận được đã được định hướng cực kỳ khắt khe, kỹ lưỡng và mang tính hệ thống của cả 1 guồng máy chuyên nghiệp.

Trong bài viết này, mình sẽ phân tích lợi ích các bên liên quan, tại sao họ thường định hướng cho người hâm mộ cầu lông yêu thích thể thức đánh đơn hơn đánh đôi, dù thông thường 2 thể thức này có vẻ nhận được sự quan tâm như nhau.

Tin tức hàng ngày được cập nhật đến khán giả yêu thể thao đã được nhiều bên định hướng, sản xuất, kiểm duyệt, hiệu chỉnh, phát hành cực kỳ chuyên nghiệp và quy củ: Liên đoàn, Toà soạn, Nhà đài, Cục quản lý thông tin, các nhãn hàng, cùng các cơ quan, tổ chức, đoàn thể liên quan đến thể thao khác.

Truyền thông là con dao 2 lưỡi, vừa nâng tầm hỗ trợ thể thao, vừa tìm cách dắt mũi dư luận theo hướng có lợi cho 1 số nhóm lợi ích

Còn nhớ năm 2002 lần đầu tiên người dân Việt Nam biết đến một chàng trai 19 tuổi người Sài Gòn đánh bại Nguyễn Phúc Cường tại giải đấu quốc gia. Từ một cây vợt trẻ ít người biết tới đã đánh bại một tay vợt kỳ cựu, chàng trai ấy đã được báo chí tung hô như hạt giống trẻ đi lên từ các giải phong trào tiến đến thi đấu chuyên nghiệp.

Anh được nâng niu như "quả trứng vàng" của làng cầu lông nước nhà, nhất là khi đoạt chức Vô địch giải Malaysia Mở rộng năm 2004, anh chính thức được ghi danh bảng xếp hạng Liên đoàn Cầu lông Thế giới BWF và được người dân Việt Nam hâm mộ, theo dõi từng giải thi đấu mà anh tham dự.

Tiến Minh là một VĐV điển hình với sự nghiệp thành công cùng hình ảnh sạch sẽ, không bê bối trên truyền thông.

Chàng trai Nguyễn Tiến Minh ngày đó là 1 hiện tượng thể thao đích thực. Nhờ truyền thông, anh được nhiều người biết tới, anh cũng có được nhiều nguồn thu hơn từ lượng fan hâm mộ đông đảo, giúp anh trang trải chi phí những lần du đấu.

Anh hiện sở hữu 1 thương hiệu chuyên phân phối dụng cụ cầu lông gắn liền với hình ảnh cá nhân, đi cùng thông điệp "ủng hộ Tiến Minh nghĩa là bạn đang ủng hộ chi phí cho anh thi đấu các giải quốc tế và mang vinh quang về cho nước nhà". Hướng đi này rất thông minh và đã thật sự hiệu quả với sự giúp sức của truyền thông, nhất là các kênh mạng xã hội, báo mạng hướng tới giới trẻ.

Ở một góc nhìn khác, truyền thông có thể nâng tầm thì cũng có đủ khả năng dìm hàng các vận động viên. Hiện tượng này rất phổ biến trong làng bóng đá với tin giả, tin rác thậm chí là các tin bôi nhọ công kích cá nhân. Tháng 3/2020, làng túc cầu một phen xôn xao vì ông Bartomeu - cựu Chủ tịch CLB Barcelona bị truy tố vì đã chi tiền cho công ty truyền thông I3 Ventures lập hơn 100 tài khoản Facebook, LinkedIn đăng tải các câu chuyện tiêu cực về Messi, Pique, Xavi và cả huấn luyện viên Pep Guardiola.

Cựu chủ tịch Bartomeu đã thuê công ty theo dõi các nhân vật nổi tiếng của CLB, tìm những sai sót hay sự cố của cầu thủ để đăng các bài viết công kích và làm giảm uy tín.

Các chiêu truyền thông bẩn trong làng thể thao thường để hạ uy tín một số cá nhân vận động viên vào một số giai đoạn quan trọng, như trong câu chuyện của vị cựu Chủ tịch Barcelona là nhằm tranh giành tầm ảnh hưởng trong thời gian tại vị của ông ta đối với người hâm mộ Barca trên toàn thế giới. Một số trường hợp khác lại nhằm ép giá cầu thủ để giá trị chuyển nhượng rẻ hơn, hoặc buộc các cầu thủ lớn tuổi "về hưu" sớm để giảm biên chế.

Suy cho cùng, truyền thông cũng vì mục tiêu thu hút độc giả/ khán giả nên thường hay nhắm vào các cá nhân VĐV hơn một tập thể, một đội nhóm. Cách "điểm mặt chỉ tên", nêu đích danh một cá nhân trên mặt báo sẽ gây hiệu ứng giật tít tốt hơn nhiều một nhóm người, nhất là khi cá nhân đó đang trên đỉnh cao sự nghiệp.

Mới đây trước thềm giải BWF Thailand Open 2021, Đội Tuyển Cầu Lông Nhật Bản đã huỷ chuyến du đấu đến Thái Lan, không ít báo đã giật tít bằng thông tin Kento Momota có kết quả xét nghiệm dương tính Covid-19 ngay sân bay Nikita trước giờ khởi hành. Rõ ràng cái tên của tay vợt #1 thế giới sẽ tạo hiệu ứng hấp dẫn độc giả hơn nhiều so với 1 tin đơn giản về đội hình Nhật Bản không thể lên đường thi đấu ngay phút cuối, buộc toàn bộ 22 tuyển thủ phải nằm nhà.

Những VĐV xuất sắc như Kento Momota sẽ gây hiệu ứng giật tít tốt hơn nhiều một nhóm người, nhất là khi cá nhân đó đang trên đỉnh cao sự nghiệp.

Túm nhẹ cái quần: Để duy trì lượng khán giả ổn định, truyền thông luôn cần tin độc và nóng hổi về các VĐV thể thao với tư cách cá nhân vì luôn có nhiều khía cạnh để khai thác cả về sự nghiệp lẫn đời tư. Ngoài các hãng thông tấn, đài truyền hình mà chúng ta thường thấy, còn có các nhãn hàng thể thao cùng các mạng xã hội tham gia vào quá trình làm tin và truyền tải thông tin các VĐV.

Mời các bạn đón theo dõi "Phần 2: Khi thể thức đánh đơn được yêu thích hơn đánh đôi bởi các nhãn hàng và các nền tảng mạng xã hội" và đừng quên tiếp tục ủng hộ Smash The ShuttleCock trên cả fanpage và kênh Youtube nhé.